vietinfo di động
Thư mục
Việt Nam

Vì sao nhiều người Việt mang họ “Nguyễn”

Cập nhật lúc 04-03-2015 14:11:11 (GMT+1)
Nguồn ảnh: Internet

Người ta tin rằng họ Nguyễn có nguồn gốc từ họ Trung hoa “Ruan” (trong tiếng Quan thoại) hay “Yuen” (trong tiếng Quảng đông), do quá trình Trung Quốc đô hộ Việt nam. Điều này có thể gây tranh luận. Trong suốt cả hai giai đoạn Trung quốc đô hộ cũng như triều đại phong kiến ở Việt nam, dân chúng bị bắt buộc phải mang họ này (đôi khi bằng đe dọa vũ lực, hay thậm chí bị giết chết), hay tự nguyện đổi tên họ vì nhiều lý do khác nhau.

Họ Nguyễn rất phổ biến, từ những nhà lãnh đạo chính quyền Sài gòn những năm 1960 như ông Nguyễn Ngọc Thơ, Nguyễn Khánh, Nguyễn Xuân Oánh, Nguyễn Cao Kỳ, Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Văn Lộc. Đến Thủ tướng cộng sản Việt nam đương chức – Nguyễn Tấn Dũng, cựu chủ tịch nước giao đoạn 2006 - 2011, Nguyễn Minh Triết, hay quan chức Việt cộng vừa mới qua đời gây rất nhiều sự chú ý trong báo giới quốc tế, ông Nguyễn Bá Thanh. Những người này đều có điểm chung – cùng mang họ Nguyễn.

Người gốc Việt ở Hoa Kỳ đã chuyển họ của mình ở cuối theo cách gọi tên thông thường ở đây, trong đó nhiều người có tên tuổi cùng mang một họ như diễn viên Dustin Nguyễn, xướng ngôn viên Betty Nguyễn và Leyna Nguyễn, đạo diễn Steve Nguyễn, triệu phú Bill Nguyễn, nhà văn Nguyễn Kiên, nhà thơ Nguyễn Chí Thiện, thẩm phán Jacqueline Nguyễn, cầu thủ Đạt Nguyễn, cha đẻ trò chơi trực tuyến “Flappy Bird” nổi tiếng Đông Nguyễn, hay nhà lập pháp của California Janet Nguyễn.

 Quả thực, Nguyễn là tên họ rất phổ biến nhất của người Việt, ước tính chiếm 40% dân số mang họ này. Làm một phép tính nhanh, như vậy với 94 triệu người Việt trên toàn cầu hiện nay, sẽ có 38 triệu người cùng chung họ Nguyễn. Tỉ lệ phần trăm áp đảo của họ Nguyễn vượt mặt họ “Kim” hay “Park” của người Đại Hàn, họ “Singh” hay “Patel” của Ấn độ, và họ “Smith” hay “John” ở Âu châu.

 Có khoảng 220.000 người gốc Việt sinh sống ở Úc châu. Hồi năm 2006, hãng thông tấn AP Úc châu đã cho biết, mặc dù cộng đồng người Việt ở Úc tương đối nhỏ nhưng Nguyễn là tên họ phổ biến đứng thứ bảy trong nước, sau những tên họ quen thuộc nước ngoài: Smith, Jones, Williams, Brown, Wilson và Taylor.

 Vào thời điểm đó, giám đốc điều hành hãng MD&A ở Melbourne, công ty phân tích dữ liệu tên họ, ông Michael Dove đã cho ký giả biết, “Dữ liệu phản ánh sự đa dạng của các nền văn hóa. Một trong những điều chắc chắn khá ngạc nhiên là tên họ Á châu lấn át các tên họ không mang nguồn gốc Anh quốc.”

 Ông Dove lưu ý thêm người nhập cư ở Úc từ những nơi khác trên thế giới, bao gồm cả từ Hy lạp, Síp và Ý, có nhiều tên họ, trong khi nhiều tên họ Đông nam Á (như họ Nguyễn của Việt Nam) thường được dùng rộng rãi. “Tên họ Hy lạp hay Ý đa dạng hơn tên họ Việt nam, Trung hoa hay Hong kong,” Dove nói.

 Tháng 6 năm 2003, các cơ quan truyền thông Úc châu cho biết họ Nguyễn đang trên đà giành chỗ họ Smith, tên họ phổ biến nhất ở các khu vực đô thị ở thập kỷ sau. Vào thời điểm đó, News Limited Network đã lưu ý rằng họ Nguyễn đứng thứ hai trong những tên họ phổ biến nhất ở Melbourne, và thứ ba ở Sydney, hai trong số các thành phố lớn nhất của quốc gia. Nhà nhân khẩu học thuộc hãng KPMG – Bernard Salt – mạnh dạn dự đoán rằng: “Họ Nguyễn sẽ dẫn trước (họ Smith) ở Melbourne và Sydney trong vòng 10 năm tới.” Vì vậy, cũng không có gì bất hợp lý khi giả định họ Nguyễn đã leo lên đứng đầu trong bảng tên họ ở các thành phố đô thị Úc châu năm 2014 vừa qua.

 Người ta tin rằng họ Nguyễn có nguồn gốc từ họ Trung hoa “Ruan” (trong tiếng Quan thoại) hay “Yuen” (trong tiếng Quảng đông), do quá trình Trung Quốc đô hộ Việt nam. Điều này cĩ thể gây tranh luận. Trong suốt cả hai giai đoạn Trung quốc đô hộ cũng như triều đại phong kiến ở Việt nam, dân chúng bị bắt buộc phải mang họ này (đôi khi  bằng đe dọa vũ lực, hay thậm chí bị giết chết), hay tự nguyện đổi tên họ vì nhiều lý do khác nhau.

 Đầu thế kỷ 19, triều đình nhà Nguyễn lên nắm quyền ở Việt nam, thống nhất đất nước, làm giấy lên làn sống thay tên họ. Trong suốt giai đoạn cai trị đất nước cho đến tận cuối thế chiến thứ hai, triều đình đã “ban tặng” tên họ Nguyễn cho rất nhiều người.  Esther Trần Lê, ký giả gốc Việt ở New York cho biết, Nguyễn là họ của vị Hoàng đế Việt nam cuối cùng trong lịch sử. “Rõ ràng vị Vua cuối cùng của Việt nam là Bảo Đại, nhưng Nguyễn Phúc Vĩnh Thụ mới là tên húy của ông,” Esther nói. “Nhiều người Việt lấy theo họ của vị Vua triều Nguyễn.”

Giáo sư Văn Phú Quang thuộc Hội đồng Nghiên cứu Văn hóa Đông nam Á ở ĐH Yale danh tiếng cũng cho biết qua lịch sử Việt nam, do những thay đổi triều đại, gia tộc hoàng gia và những người trung thành thay họ của mình để bảo vệ danh tính tránh khỏi sự đàn áp của triều đại cai trị mới. “Người khác lấy họ Nguyễn vì lý do chính trị, lý do cá nhân bao gồm cơ hội công việc, đặc quyền, quyền lực, vân vân,” giáo sư Quang nói thêm.

Như vậy, họ Nguyễn không nhất thiết chỉ rõ nguồn gốc khu vực, tầng lớp xã hội, hoặc thậm chí dòng dõi của người mang nó. “Bản thân tên họ không liên quan gì đến tầng lớp xã hội trừ phi nó kết hợp với chữ lót, chẳng hạn, họ Nguyễn có chữ lót Phúc chỉ ra người có tên đó thuộc gia đình hoàng gia quý tộc,” Tiến sỹ Nguyễn Võ Thu Hương,  hiện là giáo sư tại hai phân khoa Ngôn Ngữ và Văn Hóa Á Châu và Nghiên Cứu Người Mỹ Gốc Á thuộc đại học University of California, Los Angeles (UCLA), nói. 

 Với sự gia tăng của họ Nguyễn, người ta có thể đi đến kết luận rằng điều này có thể tạo nên nhiều sự nhầm lẫn trong đàm luận hàng ngày. Tuy nhiên, nhờ phong tục Việt nam không gọi họ, chỉ gọi tên, nên tránh được tình cảnh này. Hầu hết tên người Việt có ba chữ, gồm họ, tên lót và tên riêng, và người ta gọi nhau bằng tên riêng (chữ cuối cùng theo sự sắp xếp phương Tây). Những tên họ Việt khác như Trần, Lê, Phạm cũng khá phổ biến, nhưng Nguyễn vẫn chiếm nhiều nhất.

 Do cộng đồng người Việt hải ngoại ở Úc Châu, Pháp, Canada và Hoa Kỳ đang gia tăng dân số, cũng như ảnh hưởng chính trị, nên chúng ta có thể thấy một làn sóng những nhà lập pháp hay những nhân vật tên tuổi khác mang cùng một họ Nguyễn.

Nguồn: Hương Giang/ Baocalitoday