vietinfo di động
Thư mục
Thế giới

Năm mới kiểu Nga - Quen và lạ

Cập nhật lúc 02-01-2010 09:20:21 (GMT+1)

Phần lớn các nước châu Âu đón Giáng sinh rầm rộ, mọi người tíu tít tặng quà nhau bên cây thông Noel và có phần “lơ là” với ngày đầu tiên của năm mới. Trong khi đó ở Nga lại khác. Năm mới là ngày lễ quan trọng nhất. Nói thêm, trong lịch sử của nước Nga năm mới không nhất thiết phải đúng vào đầu năm theo niên lịch.

Năm mới và “Năm mới cũ”

Trước thế kỷ 15 dân Nga đón chào năm mới vào ngày 1/3 theo lịch Julius, sau đó chuyển sang ngày 1/9! Dưới thời của Pyotr Đại đế (1672 - 1725) Nga muốn hòa nhập với các nước châu Âu khác nên Năm mới được ấn định lại vào ngày 1/1 theo lịch Julius. Sang thế kỷ 18 phần lớn các quốc gia ở châu Âu đã chuyển sang lịch Gregory, sớm hơn 11 ngày so với lịch cũ. Riêng Nga vẫn trung thành với lịch Julius, có nghĩa là Năm mới đến chậm hơn các nước châu Âu 11 ngày. Mãi đến năm 1918 Nga mới bắt đầu áp dụng lịch Gregory. Và năm 1919 nước này lần đầu tiên đón năm mới cùng thời điểm với các nước châu Âu khác, tức ngày 1/1 theo lịch Gregory mà người Việt gọi là Dương lịch hay lịch Tây. Nhưng ngay sau đó cho đến giữa thập niên 1930 việc ăn mừng năm mới ở Nga bị gián đoạn. Từ giữa những năm 1930 cho đến ngày nay việc đón năm mới không gặp bất kỳ trở ngại nào nữa.

Tuy nhiên, nhiều gia đình Nga vẫn giữ truyền thống ăn “Tết lại”, được gọi là “Năm mới cũ”, vào ngày 13 và 14/1. Vào đêm 13 các kênh truyền hình cũng phát các chương trình văn nghệ và giải trí giống như vào đêm Giao thừa. Người Nga lại tụ tập ăn uống, nói với nhau câu “Chúc mừng Năm mới cũ!”.

Tại nhiều nước trên thế giới vài phút trước khi kết thúc năm cũ vị nguyên thủ quốc gia có bài phát biểu với dân chúng - tổng kết ngắn gọn năm sắp qua, chúc mừng năm mới. Tại Nga, đúng hơn là tại Liên Xô, “thủ tục” này lần đầu tiên được áp dụng vào dịp năm mới 1976. Tổng bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Leonid Brezhnev có bài diễn văn trịnh trọng trên truyền hình. Từ đó đến nay lời chúc mừng của lãnh tụ là điều không thể thiếu ở Nga vào đêm Giao thừa. Theo thông lệ, lời chúc mừng của tổng thống kéo dài 5 phút, kết thúc đúng lúc chuông điện Kremlin vang lên đĩnh đạc.

Nơi duy nhất có “cây thông năm mới”

Ở phương Tây cây thông được trang hoàng cho ngày Giáng sinh và gọi là cây thông Noel. Ở Nga người ta không gọi như thế. Cây thông trên đường phố, trong các cửa hàng dù được dựng vài tuần trước khi năm cũ kết thúc thì vẫn cứ là “cây thông năm mới”.



Tại Nga từ lâu cây thông đã là biểu tượng của các ngày lễ mùa Đông. Vào dịp Giáng sinh và năm mới hầu như trong mọi gia đình người Nga đều có một cây thông được trang hoàng rực rỡ, dù to, dù nhỏ, cây giả hay cây thật. Việc trang trí cây thông năm mới là một trong những việc làm được chờ đợi nhất và thú vị nhất. Cây thông phải phù hợp với diện tích của căn phòng, bên cạnh không có các vật gây cháy như lò sưởi, bếp điện… nhưng không quá xa ổ cắm điện để còn cắm đèn nhấp nháy. Cây thông không được dựng sát tường để mọi người có thể nhìn ngắm và tiếp cận từ nhiều hướng... Trong những năm Đại chiến I (1914 – 1918) tại Nga việc sử dụng cây thông Noel bị cấm vì nó bị coi là “tập tục của bọn Đức”. Cây thông Noel được “phục sinh” vào năm 1936 nhưng đã bị “cải tên” thành “cây thông năm mới” cho đến ngày nay. Người Nga vẫn ưa chọn thông bách tán (vân sam) làm cây thông năm mới. Hiện nay có một số gia đình “đổi món”, chọn giống thông đuôi ngựa.

Cạnh cây thông năm mới những người trong gia đình và bạn bè tụ tập ăn uống và ba thứ không thể thiếu trong bữa ăn ngày Tết là quýt, rượu Champagne và xa lát Olivier mà chúng ta quen gọi là salad Nga.


Bổ sung “Cô gái Tuyết”

Nếu nghĩ rằng Ông già Tuyết (Ded Moroz) là nhân vật huyền thoại thuần Nga có mỗi một nhiệm vụ đi phát quà Năm mới thì bạn nhầm to. Trong truyền thuyết của dân tộc Nga cổ đại từng tồn tại nhiều vị thần của băng giá mùa Đông, chẳng hạn ông Moroz hay còn gọi là Morozko. Vị này có bộ râu dài bạc trắng, thường xuyên tuần tiễu dọc ngang các cánh rừng. Từ tháng 11 năm cũ đến tháng 3 năm mới Moroz bận rộn giúp cây cối và thú vật thích ứng với thời tiết băng giá chứ không phải đi phát quà.

Còn Ông già Tuyết hiện nay có nguyên mẫu là một người tên là Nicholas sống ở thế kỷ 3 sau CN bên bờ Địa Trung Hải. Tại hầu hết các nước châu Âu bố mẹ, ông bà có tập tục giấu quà “của Thánh Nicholas” dành cho con, cháu trong bít tất. Riêng người Nga có truyền thống giấu quà dưới gối. Cái tên Ông già Noël vốn thông dụng ở Pháp và một số nước khác, được cho là bắt nguồn từ tên của Thánh Nicholas.

Ông già chuyên đi phát quà cho trẻ em có nhiều tên gọi khác nhau ở nhiều nước. Chẳng hạn, người Anh gọi là Father Chrismas, người Pháp gọi là Pere Noël, người Italia gọi là Babo Natale, còn người Phần Lan gọi là Iollupuke. Khi những người Hà Lan sang định cư ở Mỹ thì tên Thánh (Saint) Nicholas mà họ gọi là Sinter Klass bị phát âm chệch thành Santa Claus. Từ đó người Mỹ gọi là Santa Claus. Ông già Tuyết của người Nga không tặng quà cho trẻ em vào dịp Giáng sinh mà là vào đêm Giao thừa.

Tuy nhiên, đặc điểm khác biệt lớn nhất của Ông già Tuyết Nga là không đi phát quà một mình. Ông có trợ thủ đắc lực là cô cháu yêu Snegurochka – dịch sang tiếng Việt thành Cô gái Tuyết (hoặc Công chúa Tuyết).

Cô gái Tuyết xuất hiện lần đầu ở Nga vào thế kỷ 19 nhờ công của nhà văn Aleksandr Ostrovsky (1823 – 1886) và câu chuyện cổ tích do ông sáng tác Snegurochka. Hiện tại Ông già Tuyết và Cô gái Tuyết trở thành hai nhân vật được tất cả trẻ em Nga đặc biệt yêu thích.



Niềm tin và điều kỵ húy

Tại Nga theo truyền thống gần đến Năm mới các bà nội trợ lấy bột mì nặn những con giống hình bò, ngựa, dê… rồi đem nướng. Đó là món quà mừng tuổi khi các chàng trai, cô gái trong làng đến từng nhà hát những lời chúc tụng. Ở vùng phía Bắc nước Nga, tỉnh Arkhangelsk và Vologda, cho đến tận bây giờ tập tục này vẫn được gìn giữ.



Ở nhiều địa phương người Nga theo tập quán vẫn mở rộng cánh cửa mấy giờ liền trước Giao thừa. Như vậy năm cũ theo đó mà ra đi, kéo theo những nỗi buồn phiền, vấp váp, tai ương của gia đình.

Mọi người cũng cố gắng giải quyết dứt điểm những vấn đề còn tồn tại trong năm cũ thanh toán nợ nần để bước sang năm mới với sự thanh thản. Trước Giao thừa người Nga muốn dàn hòa với những ai đã gây hận, cảm tạ ân nhân, vứt bỏ những vật gợi nhớ điều khó chịu, bát đĩa sứt mẻ. Nhiều người viết những điều ước muốn trong năm mới vào các mảnh giấy nhỏ rồi cho vào vỏ chai Champagne. 12 tháng sau họ mở chai ra để tổng kết điều ước muốn gì đã thành sự thật, điều gì chưa toại nguyện.

Trong 60 giây chuông điện Kremlin đổ hồi vào đúng Giao thừa thì mọi người phải khấn nhẩm thật nhanh điều mình mong muốn nhất. Dân Nga cho rằng điều cầu xin vào thời điểm thiêng liêng đó nhất định sẽ linh ứng.


Theo TT&VH cuối tuần

Tin liên quan
Lựa chọn vietinfo di động

VietInfo Group

Liên hệ gửi bài: BBT@vietinfo.eu
Liên hệ quảng cáo: quangcao@vietinfo.eu ,
Tel.:+420 777 007 989 (chỉ liên hệ quảng cáo)

Vietinfo.eu được phát hành theo giấy phép và luật thông tin của EU.

Copyright © 2008 - 2021 VietInfo Group

Chọn hiển thị:

Chọn khổ chữ: